TAKAITACCEN TARIHIN ANNABI MUHAMMADU (ﷺ) KASHI NA BIYU: NASABAR SA ﷺ DA RAYUWAR IYAYENSA

1. Ma’anar Nasaba da Matsayinta a Addinin Musulunci

Nasaba ita ce dangantakar da ke haɗa mutum da iyayensa da kakanninsa har zuwa asali. A Musulunci, nasaba tana da daraja saboda tana bayyana tsarin halitta da zuriya da Allah ya ƙaddara wa mutane. Annabi ﷺ ya ce:

"Ku koyi nasabarku, domin hakan yana taimaka muku wajen kyautata zumunci."

(Hadisi ne sahihi daga Tirmidhi)

Allah Madaukaki ya ƙarfafa sanin nasaba a cikin Alkur’ani inda ya ce:

“Ya ku mutane, mun halicce ku daga namiji da mace, sannan mun sanya ku al’ummai da kabilu domin ku san juna.” (Surat Al-Hujurat: 13)

Saboda haka, fahimtar nasabar Annabi ﷺ yana ƙara tabbatar mana cewa shi mutum ne daga cikakkiyar zuriyar annabawa, ba wani da ya fito daga layin duhu ko bautar gumaka ba.

2. Zuriyar Annabi Muhammadu ﷺ daga Annabi Ibrahim (A.S)

Annabi Muhammadu ﷺ yana daga cikin zuriyar Annabi Isma’il ɗan Annabi Ibrahim (A.S). Bayan Annabi Ibrahim ya bar ɗansa Isma’il da mahaifiyarsa Hajara a Makka, zuriyarsu ta bunƙasa, suka zama ‘yan kabilar Jurhum sannan daga baya suka zama Larabawa na asali.

Annabi Isma’il shi ne wanda ya gina Ka’abah tare da mahaifinsa Ibrahim (A.S), kuma daga zuriyarsa ne aka haifi Adnān, wanda malamai suka tabbatar cewa Annabi Muhammadu ﷺ ya fito daga zuriyar Adnān.

Ibn Kathir a cikin Al-Bidāyah wan-Nihāyah ya ce:

 “Babu wani malamai da ya yi sabani cewa Annabi Muhammadu ﷺ daga zuriyar Isma’il ne, kuma Adnān shine wanda ya haɗa tsakanin zuriyar Isma’il da Annabi ﷺ.”

Saboda haka, nasabarsa tana bin wannan tsari mai tsarki:

Muhammad ɗan Abdullahi, ɗan Abdul-Muṭṭalib, ɗan Hāshim, ɗan ʿAbdu Manāf, ɗan Qusayy, ɗan Kilāb, ɗan Murrah, ɗan Kaʿb, ɗan Lu’ayy, ɗan Ghālib, ɗan Fihr (wanda ake kira Quraish), ɗan Mālik, ɗan al-Naḍr, ɗan Kinānah, ɗan Khuzaymah, ɗan Mudrikah, ɗan Ilyās, ɗan Muḍar, ɗan Niẓār, ɗan Maʿadd, ɗan ʿAdnān.

Daga nan ne zuriyarsa ke haɗuwa da Isma’il ɗan Ibrahim (A.S). Wannan jerin sunaye na nuna tsarkin asalinsa da ɗaukakar gidan da ya fito.

3. Tarihin Kabilar Quraishawa da Matsayinsu a Makka

Kabilar Quraish ita ce kabila mafi daraja a cikin Larabawa a lokacin da Annabi ﷺ ya zo. Sun kasance ‘yan kasuwa, masu daraja, kuma su ne masu kula da Ka’abah.

Asalin sunan “Quraishawa” ya samo asali daga Fihr ɗan Mālik, wanda ake kira Quraysh. Wannan kabila ta zama mafi tasiri saboda tana da tsaka-tsakin jini daga zuriyar Ibrahim kuma tana riƙe da alhakin Ka’abah.

Daga cikin ƙabilar Quraishawa akwai rassan da dama, amma Banu Hāshim ne suka fi girmamawa da ɗaukaka. Daga cikin wannan reshe ne Annabi Muhammadu ﷺ ya fito.

Abdullah bin Abbas (R.A) ya ce:

 “Allah ya zaɓi daga zuriyar Ibrahim zuriyar Isma’il, sannan ya zaɓi daga Isma’il Banu Kinanah, daga Kinanah ya zaɓi Quraish, daga Quraish ya zaɓi Banu Hāshim, daga Banu Hāshim ya zaɓi Muhammad ﷺ.” (Hadisi a cikin Muslim)

Wannan hadisin yana nuna cewa Allah ne ya zaɓi gidan da Annabi ﷺ zai fito daga ciki da hikima da tsari.

4. Tarihin Kakansa Abdul-Muṭṭalib

Abdul-Muṭṭalib shi ne kakan Annabi ﷺ kuma uban Abdullahi. Sunansa na ainihi shi ne Shaybah, saboda gashin kansa da ya fara yin fari tun yana yaro. An kira shi “Abdul-Muṭṭalib” ne bayan kawunsa Al-Muṭṭalib ya kawo shi Makka daga Madina, mutane suka ɗauka bawa ne, saboda haka aka fara kiransa “bawan Al-Muṭṭalib”.

Abdul-Muṭṭalib mutum ne mai daraja da hikima. Shi ne wanda Allah ya ba damar gano rurun zamzam da ya rufe tun bayan Annabi Isma’il (A.S). Bayan ya gano ramin, sai ya zama mai daraja a Makka, yana karɓar baƙi masu aikin hajji, yana ba su ruwa da abinci.

Wani muhimmin abu shi ne cewa shi ne wanda ya yi alkawari ga Allah cewa idan ya haifi ‘ya’ya maza goma, zai miƙa ɗaya daga cikinsu sadaukarwa ga Allah. Lokacin da Allah ya ba shi ‘ya’ya goma, sai aka zabi Abdullahi, wanda daga baya ya zama mahaifin Annabi Muhammadu ﷺ. Amma Allah ya tsare shi daga hadaya bayan an yi amfani da kuri’a har sau uku, sai aka fanshe shi da rakuma 100. Wannan ne ya zama tushen alherin nasabarsa.

5. Abdullahi: Mahaifin Annabi Muhammadu ﷺ

Abdullahi ɗan Abdul-Muṭṭalib mutum ne mai halin kirki, yaro mai ladabi, wanda ya zama abin so ga danginsa. Bayan an fanshe shi daga hadaya, mahaifinsa ya auri masa mace mai tsarki daga Banu Zuhrah wato Aminah bint Wahb.

An ce bayan aurensu, Abdullahi ya tafi kasuwanci zuwa Sham, amma a hanyarsa ta dawowa sai ya yi rashin lafiya a Madina inda ya rasu yana da shekaru 25, kafin haihuwar Annabi ﷺ.

Rasuwar Abdullahi kafin haihuwar Annabi ta zama jarrabawa ga Aminah, amma ta kuma nuna cewa Allah ne yake tsare da kulawa da wannan jariri tun kafin ya zo duniya.

6. Aminah bint Wahb: Mahaifiyar Annabi ﷺ

Aminah mace ce mai nutsuwa, tausayi, da asali mai tsarki daga zuriyar Banu Zuhrah. Malamai sun bayyana cewa ta kasance mai tsabta, bata taɓa shiga cikin bautar gumaka ba.

Lokacin da ta ɗauki ciki da Annabi ﷺ, ta ga abubuwa masu ban mamaki. A cikin ru’ya, ta ji an ce mata:

 “Kin ɗauki cikin shugaba na wannan al’umma, idan kika haife shi, ki sa masa suna Muhammad, domin shi ne wanda duniya za ta yabe shi.”

Aminah ta haifi Annabi Muhammadu ﷺ ne a gida kusa da Dakin Ka’abah a Makka, ranar Litinin, ranar 12 ga Rabi’ul Awwal, shekara ta Amul-Fil (Shekarar Giwaye), lokacin da Abrahah ya yi yunkurin lalata Ka’abah.

7. Tsarkin Gidan da Annabi ﷺ Ya Fito

An bayyana cewa dukkan iyaye da kakannin Annabi ﷺ ba su taba bautar gumaka ba. A cewar Imam Al-Suyuti, Allah ya tsare su daga duk wani abin da zai zubar da darajar nasabar sa.

Annabi ﷺ ya ce:

 “Allah ya ci gaba da tsintar ni daga mafi tsarkakkiyar zuriya zuwa mafi tsarkakkiyar zuriya, har sai ya fitar da ni daga Banu Hāshim.” (Hadisi daga Ibn Sa’d da Hakim)

Wannan yana nuna cewa Allah ya tsare wannan zuriya tun kafin a haife shi, saboda shi ne zaɓaɓɓen Manzo daga dukkan ɗan Adam.

8. Muhimmancin Wannan Nasaba ga Rayuwarsa

Nasabar Annabi Muhammadu ﷺ ta ba shi matsayi mai girma a cikin al’umma. Kabilarsa ta girmama shi saboda asalin gidansu ne masu kula da Ka’abah da hidimar Allah. Wannan ya ba shi damar samun mutunci kafin annabci.

A lokacin da Quraishawa suka yi gardama akan wanda zai mayar da duwatsun Hajarul Aswad bayan ginin Ka’abah, sai suka amince da cewa “mu bar wanda ya fara shigowa daga ƙofa ya zartar mana da hukunci.” Sai Allah ya tsara cewa Annabi Muhammadu ﷺ ne ya shigo farko, sannan ya ɗauki duwatsun ya sa a kan mayafi, su duka suka ɗaga tare, ya mayar da shi da hannunsa. Wannan ya tabbatar da darajarsa da amincewar al’umma da shi.

9. Darasin da Musulmi ke Iya Koyo daga Nasabar Annabi ﷺ

1. Tsarkin asalinsa yana koya mana muhimmancin tsabta da gaskiya a zuriyar mutum.

2. Tarbiyyar iyaye kamar ta Aminah da Abdul-Muṭṭalib tana nuna yadda Allah ke shirya manzanninsa tun kafin su fito duniya.

3. Zumunci da kulawa da dangantaka da nasaba abu ne mai muhimmanci, wanda addini ya ba da muhimmanci sosai.

4. Allah ke zaɓar shugabanni, ba kowa ke kaiwa irin wannan matsayi ba.

10. Qarshe

Nasabar Annabi Muhammadu ﷺ ta kasance abin alfahari, ba wai saboda asalinsa kawai ba, amma saboda tsarkin zuciya da halin kirki da Allah ya haɗa da ita. Wannan nasaba ta zama hujja ga ƙarfafa imani da cewa Annabi ﷺ ya fito daga layin annabawa, ba daga mutanen da suka yi batanci ba.

Rayuwar iyayensa — Aminah da Abdullahi — ta cika da darasi ga musulmi: cewa ko da mutum bai rayu da ɗansa ba, alherin sa zai iya ci gaba da haskakawa ta hanyar tarbiyya, tsarkin zuciya, da kyakkyawar niyya.

✍️ Nuhu Saad Kumurya 

🗓 24/10/2025

📌 Kumurya Media